استرس یکی از واقعیت‌های زندگی حرفه‌ای است. اما فشار بیش از حد و بی‌امان می‌تواند منجر به حالتی ناتوان‌کننده در فرد شود که ما آن را فرسودگی شغلی می‌نامیم.

فرسودگی شغلی سه نشانه دارد: خستگی مفرط، بدبینی یا فاصله گرفتن از کار و حس ناکارآمدی یا احساس عدم شایستگی و عدم توفیق در کارها. تحقیقات، رابطه فرسودگی شغلی با بسیاری از مشکلات جسمی و بیماری‌ها را اثبات کرده‌اند. بیماری‌هایی مانند فشار خون، اختلالات خواب، افسردگی و سوء رفتار. بر این مبنا فرسودگی می‌تواند موجب خراب شدن روابط فرد با دیگران و به‌خطر افتادن آینده شغلی او شود. از بین بردن فرسودگی شغلی اغلب مستلزم تغییراتی در شغل، تیم یا رده سازمانی است. اما شما می‌توانید خودتان قدم‌هایی در راه تجدید قوا و حفاظت خود در برابر آن بردارید: برای سلامتی خود اولویت قائل شوید، در مورد این موضوع که کدامیک از جنبه‌های موقعیت شما ثابت است و کدامیک را می‌توانید تغییر دهید، بیندیشید، کم‌تر خود را در معرض روابط و فعالیت‌های تنش‌زا قرار دهید و به‌دنبال روابط بین فردی مفید باشید.

در طی ۱۵ سال گذشته من (مونیک والکور،نویسنده مقاله)  به عنوان مربی، محقق و معلم به هزاران ارباب رجوع، دانش‌آموز و شرکت‌‌کننده در برنامه‌های آموزشی توسعه مدیران، کمک کرده‌ام که نحوه مدیریت استرس خود را بیاموزند تا دچار فرسودگی شغلی نشوند و در نهایت به موفقیت‌های شغلی پایدارتری دست پیدا کنند. قدم‌های این کار، مشاهده و پذیرش نشانه‌های استرس، شناسایی دلایل آن و طرح‌ریزی استراتژی‌هایی برای خنثی کردن مدل خاص فرسودگی شغلی در شماست.

در ادامه به استراتژی‌های جلوگیری از فرسودگی شغلی بحث خواهیم کرد.

 پیش‌گیری و تجدید قوا

عوامل موقعیتی بزرگ‌ترین دلیل برای فرسودگی شغلی هستند، بنابراین تغییر شغل، تیم یا رده سازمانی، اغلب برای رفع این مشکل، لازم می‌شوند. هرچند، شما خود نیز می‌توانید به محض این‌که این نشانه‌ها را دیدید برای کشف دلایل آن قدم‌هایی بردارید. در این‌جا من برخی استراتژی‌هایی که مراجعانم با استفاده از آن‌ها به نتیجه رسیده‌اند را ذکر می‌کنم.

 به مراقبت از خود اولویت دهید

ذخیره‌سازی مجدد انرژی عاطفی و جسمی و افزایش ظرفیت تمرکز با اولویت دادن به عادت‌های خواب مناسب، تغذیه، ورزش، روابط اجتماعی خوب و پرداختن به فعالیت‌هایی که آرامش و سلامتی روحی و روانی شما را افزایش می‌دهد مثل مدیتیشن، خواندن مجله و طبیعت‌گردی امکان‌پذیر است. اگر شما به‌سختی می‌توانید همه این فعالیت‌ها را در برنامه روزانه خود جای دهید، به خودتان یک هفته فرصت دهید که به‌طور دقیق زمان‌های خود را بررسی کنید (این کار را می‌توانید روی کاغذ انجام دهید یا از انواع برنامه‌های کامپیوتری زمان‌بندی که اکنون در دسترس شماست، استفاده کنید). برای هر بازه زمانی این اطلاعات را ثبت کنید که می‌خواهید چه فعالیتی انجام دهید، با چه کسی می‌خواهید به این فعالیت بپردازید، چه احساسی نسبت به این فعالیت دارید (برای مثال به فعالیت نمره صفر تا ده اختصاص دهید که صفر به معنی احساس خشم و خستگی و ده به معنی احساس لذت و خوشحالی است) و ارزش این فعالیت برای شما چقدر است. این کار به شما کمک می‌کند که فرصت بیابید خود را کم‌تر در معرض فعالیت‌ها، افراد و موقعیت‌هایی قرار دهید که مهم نیستند و احساس منفی در شما ایجاد می‌کنند، در عوض بر روی کارهایی که انرژی شما را افزایش می‌دهند سرمایه‌گذاری بیش‌تری کنید و زمانی را هم برای استراحت و فعالیت‌های مثبت خارج از محیط کار آزاد نمایید.

 دیدگاه خود را تغییر دهید

با وجود این‌که استراحت، آرامش و ذخیر‌ه‌سازی انرژی می‌تواند خستگی مفرط را مهار کند، بدبینی را کاهش دهد و حس کارآمدی را در فرد ارتقا دهد، اما این کار نمی‌تواند به‌طور کامل عوامل ریشه‌ای فرسودگی شغلی را از بین ببرد. وقتی به محیط کار بازمی‌گردید، ممکن است هنوز با همان بار کاری سنگین، تعارض‌های حل‌نشدنی یا منابع ناچیز مواجه شوید. بنابراین این بار شما باید نگاه دقیقی به طرز فکر و پیش‌فرض‌های خود بیندازید. کدام یک از جنبه‌های شغل شما کاملا تثبیت شده و غیرقابل تغییر است و کدام جنبه‌ها را می‌توانید تغییر دهید؟ تغییر نگاه شما می‌تواند حتی تاثیرات منفی جنبه‌های غیرقابل انعطاف کار را کاهش دهد. اگر خستگی مفرط یک مشکل جدی برای شماست، از خودتان بپرسید کدام یک از وظایف – حتی وظایف مهم – را می‌توانید برای آزاد کردن زمان و انرژی قابل ملاحظه برای سایر کارهای مهم، به دیگران محول کنید. آیا راهی وجود دارد که شما در شغل خود به‌منظور به‌دست آوردن کنترل بیش‌تر بر روی آن یا تمرکز کردن بر روی وظایف نتیجه‌بخش‌تر، تغییراتی ایجاد کنید؟ اگر بدبینی مهم‌ترین موضوع است، آیا شما می‌توانید از خود در مقابل بخش‌هایی از سازمان که احساس ناکامی در شما ایجاد می‌کنند، حفاظت کنید و رابطه جدیدی میان نقش شغلی خود و کل سازمان به وجود آورید؟ آیا می‌توانید رابطه‌های مثبت و حمایت‌گری برای خود بسازید تا رفتارهای کسانی که شما را آزار می‌دهند،‌ خنثی کنید؟ و اگر شما احساس ناکارآمدی می‌کنید، چه مشاوره‌ها و آموزش‌هایی نیاز دارید؟ اگر کارهای شما مورد شناسایی و تقدیر واقع نمی‌شود، آیا می‌توانید نشان شخصی ویژه‌ای برای خود بسازید که از طریق آن کارهایتان دیده شود؟

 کم‌تر در معرض عوامل تنش‌زای شغلی قرار بگیرید

شاید هنوز لازم باشد شما به فعالیت‌های خیلی مهمی بپردازید و به روابطی ادامه دهید که در شما تنش‌های بدی ایجاد می‌کند. در این صورت باید انتظارات خود از همکاران، مشتریان و حتی اعضا خانواده خود را تعدیل کنید و در کنار آن قوانینی هم برای نحوه کار با یکدیگر تعیین کنید. ممکن است این کار برای شما دشوار باشد، اما کسانی که در این کار تردید می‌کنند باید بدانند که این تغییرات را برای بهبود عملکرد بلندمدت و حفظ سلامتی خود انجام می‌دهند.

 به دنبال روابط خوب و سازنده باشید

بهترین پادزهر برای فرسودگی شغلی، مخصوصا در صورتی که از بدبینی و حس ناکارآمدی ناشی شده باشد، جستجو کردن روابط مفید و سازنده در کنار توسعه و بهبود مستمر حرفه‌ای و شخصی است. به دنبال مربی‌ها و مشاورانی باشید که می‌توانند به شما در شناسایی و برقراری روابط مثبت و تشخیص فرصت‌های یادگیری کمک کنند. داوطلب شدن برای مشورت دادن به دیگران، راه‌حل مؤثر دیگری برای خارج شدن از چرخه منفی فرسودگی شغلی است.

با توجه به عوامل موقعیتی که فرسودگی شغلی را در پی دارد، احتمال این‌که در سازمان شما افراد دیگری هم از آن رنج ببرند، وجود دارد. اگر شما دور هم جمع شوید تا از حمایت‌های یکدیگر برخوردار شوید، مشکلات را شناسایی کنید و برای پیدا کردن راه‌حل‌ها با هم همفکری داشته باشید، احساس کنترل بر خود و پیوند با دیگران در شما افزایش می‌یابد.

اغلب ممکن است احساس کنیم افسردگی شغلی حل‌نشدنی است. اما احساس درهم‌شکستگی و خستگی مفرط تنها یک نشانه است نه یک بیماری بلندمدت. با آگاهی از نشانه‌ها و دلایل آن و استفاده از این چهار استراتژی، شما می‌توانید قوایتان را تجدید کنید و به فکر نقشه راهی برای پیش‌گیری از آن باشید. تجربه وحشتناک شما در این زمینه می‌تواند به‌عنوان نقطه عطفی باشد که شما را در مسیر شغلی پایدارتری قرار می‌دهد و زندگی شادتر و سالم‌تری برای شما به ارمغان می‌آورد.

بسیار مهم است که بتوانید فرسودگی را از تیم خود هم دور کنید: بر روی اختصاص زمان‌هایی برای استراحت و تجدید قوا تاکید کنید، محدوده‌های کاری واقع‌گرایانه‌ تنظیم کنید، احساس اعضا تیم را مبنی بر این‌که بر روی کار خود کنترل دارند، تقویت کنید، تقدیر شایسته‌ای از اعضا تیم به عمل بیاورید و از آن‌ها بپرسید که برای موفقیت بیش‌‌تر و کسب نتایج بهتر چه کمک یا آموزش‌هایی لازم دارند.

 

منبع: HARVARD BUSINESS REVIEW
ترجمه شده توسط: دکتر شهلا برجعلی لو
تهیه شده در خانه موفقیت | TFETIMES